Wat is NAH ?

Definitie Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH):
Niet-Aangeboren Hersenletsel is een hersenletsel ten gevolge van welke oorzaak dan ook, anders dan rond of vanwege de geboorte ontstaan, dat leidt tot een onomkeerbare breuk in de levenslijn en tot aangewezen zijn op hulpverlening.
De oorzaken zijn dus veelvuldig: een verkeersongeval, een tumor, een hersenbloeding, een operatie, een hartinfarct… De definitie toont aan dat een hersenletsel een enorme impact heeft op het leven van de getroffene en zijn omgeving. De plotse en soms radicale verandering is moeilijk te begrijpen.

De hersenen
De hersenen bestaan uit drie grote stukken:

Hersenstam: controleert basisfuncties, zoals ademen en hartslag.

Kleine hersenen (Cerebellum): coördineert willekeurige bewegingen en stuurt informatie door die het van de grote hersenen krijgt.

Grote Hersenen (Cortex): dit is het grootste gedeelte van de hersenen, dit deel controleert ons complexe, bewuste gedrag.

De grote hersenen bestaan uit twee hersenhelften (of hemisferen). Beide hersenhelften worden via vezels met elkaar verbonden en staan dus zo in communicatie met elkaar :

De linker hersenhelft controleert de verbale functies (zoals praten, schrijven, lezen en rekenen)

De rechter hersenhelft controleert visueel- ruimtelijke functies (zoals visueel geheugen, muziek, …)

Dit is echter niet steeds zo: bij linkshandige personen kan dit patroon omgewisseld zijn (in uitzonderlijke gevallen ook bij rechtshandige). De rechter hersenhelft controleert de linkerzijde van het lichaam, de linker hersenhelft controleert de rechterzijde.

Frontaalkwab :

zit net achter het voorhoofd. Het is het centrum voor oordelen, redeneren, persoonlijkheid, motivatie en controle van impulsen. Het speelt ook een rol in de controle van emoties, sociale vaardigheden, en expressieve taal.

Pariëtaalkwab :

situeert zich net achter de frontaalkwab. Dit gedeelte is verantwoordelijk voor het ontvangen en verwerken van gevoelswaarnemingen (bijvoorbeeld pijn, hitte, koude, druk, vorm van objecten, textuur ). Het analyseert de gezamenlijke informatie die het binnenkrijgt van de vijf zintuigen. Het speelt ook een grote rol in lezen, rekenen en ruimtelijk bewustzijn.

Temporaalkwab :

ligt onder de frontaal- en pariëtaalkwab, net boven het oor. Het is het controlecentrum voor de zintuiglijke waarnemingen: horen, proeven en ruiken. Het speelt ook een rol bij de verwerking van auditieve informatie en bij het geheugen.

Occipitaalkwab :

ligt tegen je achterhoofd, achter de pariëtaal- en temporaalkwab. De belangrijkste functie van deze kwab is het zicht.

Hierboven staat een kort overzicht van de hersengebieden en wat ze besturen. Beschadiging van deze delen kan een stoornis opleveren in een van de functies. Elke beschadiging is anders, zo is geen enkele NAH patiënt hetzelfde. Hersenletsel kan erg specifiek zijn en op één locatie zitten, zodat de storingen ook specifiek kunnen zijn.

Het letsel

Hersenbeschadiging door het oorspronkelijke trauma wordt primaire hersenbeschadiging genoemd. Dit is dus de beschadiging die optreedt op het moment van de impact. Er kan echter nog andere beschadiging optreden. Deze “secundaire” beschadiging komt door veranderingen in de hersenen na een bepaalde tijd. Voorbeelden hiervan zijn bloedingen, vorming van oedemen, verhoging van de druk, enz.

Coma:

De duur van de coma is een veranderde staat van bewustzijn. Deze kan erg diep zijn (bewusteloos) zodat de patiënt niet reageert op eender welke vorm van stimulatie. Het bewustzijn kan ook verminderd zijn, zodat de patiënt kan bewegen of reageren op pijn. Uiteraard belanden niet alle mensen met NAH in een coma. De diepte van de coma en de tijd waarin men comateus is hangt af van de locatie en de ernst van het letsel. Sommige patiënten komen bij van een coma en hebben een goed herstel, anderen hebben belangrijkere beperkingen. Posttraumatische amnesie. Posttraumatische amnesie is geheugenverlies tengevolge van het trauma. Dit kan gaan over de periode vóór, tijdens of na de beschadiging. Het is erg moeilijk te voorspellen welke symptomen men gaat vertonen na een hersenletsel. Elk individu is uniek. Sommige letsels zijn matig, met symptomen die na een tijd verdwijnen mits de nodige zorgen. Andere letsels zijn ernstiger en kunnen een permanente inperking tot gevolg hebben. De effecten van hersenletsel kunnen posttraumatische en zelfs levenslange behandeling tot gevolg hebben.

Factoren waarvan de persoonlijkheidsverandering afhankelijk kan zijn:

De persoonlijkheid en het cognitief functioneren van het individu vóór het letsel De plaats en de ernst van het letsel De hoeveelheid tijd die verstrijkt na het letsel De psychologische reactie op het letsel door het individu en/of zijn omgeving De mate van steun die men van de (directe) omgeving krijgt De mogelijke gevolgen staan op deze site omschreven.

Vaak worden deze symptomen niet onmiddellijk opgemerkt door anderen. Dit kan ertoe leiden dat de patiënt zijn zelfwaarde en zelfvertrouwen verliest. Ook faalangst, depressiviteit, angst, het gevoel dat men geen grip meer heeft op het eigen leven, kunnen optreden.

Herstel

De revalidatie van de NAH- patiënt begint tijdens de acute behandelingsfase. Van zodra de conditie van de patiënt verbetert, begint een meer uitgebreid revalidatieprogramma. Het succes van de revalidatie hangt af van verschillende factoren, o.a. :

aard en ernst van het letsel vorm en graad van eventuele beperkingen algemene gezondheidstoestand van de patiënt steun van de (directe) omgeving

Het is erg belangrijk om te focussen op het maximaliseren van de mogelijkheden van de patiënt, zowel thuis als in de bredere omgeving (school, vrienden, gemeenschap,...). Positieve bekrachtiging kan de revalidatie helpen door het zelfvertrouwen te vergroten en een haalbare mate van onafhankelijkheid na te streven.

Het doel van revalidatie is om de patiënt zijn hoogst mogelijk niveau van functioneren en onafhankelijkheid te laten bereiken, met oog op levenskwaliteit – fysiek, emotioneel en sociaal.

De meeste studies tonen aan dat, eens wanneer de hersencellen vernietigd of beschadigd zijn, ze niet meer herstellen (voor het grootste deel). Toch is herstel mogelijk: sommige hersengebieden kunnen functies compenseren of overnemen van de beschadigde gebieden. Hoe lang het herstel precies zal duren, is niet voorspelbaar op het moment van de beschadiging en kan onbekend blijven voor een aantal maanden tot jaren. Elk hersenletsel en herstellingsgraad zijn uniek. Herstel van een ernstig letsel houdt vaak een verlengd tot levenslang proces van behandeling en revalidatie in. Dit gegeven kan uiteraard erg frustrerend zijn voor de betrokkenen.

Van de mensen met NAH hebben 10 % een ernstige handicap. Ongeveer 30 % van de mensen met NAH behouden levenslange matige problemen. De overige 60 % vertonen een lichte of geen permanente beperking. Ze kunnen wel veranderingen in hun denken of gedrag ervaren die gevolgen opleveren voor hun school, werk en/of gezinsleven. Meestal vinden deze mensen middelen om hun problemen te compenseren en er mee om te gaan.

Ritme en regelmaat:

NAH-patiënten hebben belang bij ritme/regelmaat. Alles moet op uur en tijd: opstaan, wassen, aankleden, eten, therapieën, activiteiten. Zo ontstaan markeerpunten die als een rode draad de voortgang van de dag aangeven. Dit structureren van de dag voorkomt enerzijds volledige passiviteit en begrenst anderzijds het teveel aan prikkels. In de omgang met patiënten staan niet de beperkingen maar de mogelijkheden centraal. Bij activiteiten is ook het tempo van groot belang. Elke patiënt heeft z’n eigen tempo. Ritme en tempo zijn niet te leren, maar moeten inslijten door eindeloze herhaling.

Partner en familieleden

Partner en familieleden van NAH-patiënten hebben vaak moeite met de traagheid van het revalidatieproces. Ook kunnen zij soms de blijvende beperkingen als gevolg van het hersenletsel maar moeilijk accepteren. Soms stimuleren zij de patiënt, vaak goed bedoeld, tot acties die (nog) te hoog gegrepen zijn of wellicht nooit meer tot de mogelijkheden zullen behoren. De patiënt overvragen, doet hem geen goed. Wat het maximaal haalbare voor een patiënt is, wordt niet alleen bepaald door het revalidatieresultaat, maar zeker ook door de maatschappelijke context waarbinnen hij functioneert.

Je kan ons steeds contacteren via info@dynahmiek.be of tijdens de werkuren op het nummer 053 38 28 18